KANSER AĞRILARI VE TEDAVİSİ

Dünya üzerinde her yıl milyonlarca insanın kanser ağrılarından etkilenmekte olduğu bilinen bir gerçektir. Kanser ağrısı, hasta ve hasta yakınlarında bir takım psikolojik sıkıntılara yol açmakta, ayrıca iş gücü kaybı ve tedavi maliyetleri nedeniyle ekonomik yük getirmektedir.Çoğunlukla sık gelen ve tamamen dindirelemeyen ağrılar hastaların son hafta, ay, hatta yıllarının rahatsız ve ızdıraplı olarak geçmesine neden olmakta ve yaşam kalitelerini olumsuz etkilemektedir. İnsanların ne kadar yaşayacaklarının yanı sıra nasıl yaşayacaklarının da çok önemli olduğu düşüncesinden yola çıkılarak, tıpta kanser ağrısına yönelik ileri ve özel tedavi yöntemleri geliştirilmiştir.

SORUNUN ÖNEMİ

Kansere yakalanmış olan hastaların, hastalığı kabullenip, uyum sağlamaya çalıştıkları durumlarda bile, kaçınılmaz olarak gördükleri ve sonunda yaşamak zorunda kaldıkları ağrı ve acı çekme korkuları en önemli sorunu oluşturur. Ağrı sürekli olarak hastaya durumunu hatırlatır ve onun umutsuzluğunu artırır. Ayrıca uykusuzluk, iştah kaybı gibi durumlara neden olarak vücut direncinde ve hastalıkla mücadele gücünde azalmaya neden olur. Bütün bunlar, kanser ağrısının ciddi bir ulusal ve uluslar arası sorun olarak gündeme gelmesine neden olmuştur.

RASTLANMA SIKLIĞI

Kanser tanısı konan hastaların %30-45'inde hastalığın orta döneminde, %60-100'ünde ise ileri dönemlerinde çeşitli şiddette ağrılar ortaya çıkar.

TEDAVİDEKİ YETERSİZLİĞİN NEDENLERİ

Hastalığın temel tedavisi üzerindeki yoğunlaşma nedeniyle, genellikle kanser ağrısına gereken önem verilmemektedir. Kanser ağrısının bazı yönleri hakkında bilgi boşluğu vardır ve bu konuyla ilgili merkezlerin azlığı nedeniyle eldeki bilgiler de yeterince uygulanamamaktadır. Oysa mevcut ilaç ve tedavi modelleri doğru olarak uygulandığında kanser ağrılarının pek çoğu dindirilebilir. Tedavide yapılan yanlışlarda, eksik uygulamalar kadar, gereksiz ve fazla dozda ilaç kullanımının da payı vardır. Bu nedenle kanser tedavisi ile kanser ağrısının tedavisi ayrı ayrı ele alındığında ve ağrı tedavisini bu konuda yoğunlaşmış merkezler üstlendiğinde sorun önemli ölçüde çözülmüş olacaktır.

GÜNÜMÜZDE KANSER AĞRISININ TEDAVİSİ VE PALYATİF BAKIM

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından kansere yakalanmış hastalarda ağrı tedavisini geliştirmek amacıyla "Kanser Ağrısını Dindirme Programı" oluşturulmuştur ve bu program günümüzde tüm dünyada yaygınlaştırılmaya çalışılmaktadır. Basamaklı olan bu tedavi programında uygulamaya öncelikle basit ağrı kesiciler ile başlanır, ağrı devam eder ya da artarsa buna zayıf narkotikler eklenir, yetmezse kuvvetli morfin gibi ilaçlar, o da yetmezse bazı özel girişimsel yöntemler uygulanır. Bu basamakların uygulanması, hastalığın ağrılı dönemi boyunca optimal sonuçların alınması esasına dayanır, böylelikle gereksiz ve fazladan ilaç kullanımına ya da hastanın dindirilebilecek olan ağrıyı çekmesine izin verilmemiş olunur. Kanser ağrıları ile uğraşan merkezlerde ayrıca hastaların palyatif bakımları da üstlenilerek, hastalık süresince yaşam kalitelerini yükseltmek ve yaşamlarını insanca sürdürmeyi sağlamak hedeflenir. Bu palyatif bakım çabaları hastadaki ağrıya eşlik eden beslenme ile ilgili sorunların (iştahsızlık, kilo kaybı) yanısıra, bulantı, kabızlık, uykusuzluk gibi yakınmaların ve diğer psikolojik sorunların giderilmesine yöneliktir.