Laparaskopik cerrahinin avantajı karın açılmadan kamera ve büyütme olanakları ile minimal invaziv cerrahi yapabilmektir. Jinekolojik operasyonlar günümüzde laparaskopik olarak yapılabilmektedir. Bayanlar bu tip cerrahi sonrası günlük hayatlarına daha erken dönebilmektedirler. Dolayısıyla yaşam kaliteleri de bu oranda yüksektir.

Gebe kalma şansını arttırıcı cerrahi girişimler içerisinde en sık yapılan tedavi endometriozis hastalığı için uygulanmaktadır. Endometriozis rahim içi duvarının rahim dışında görülmesidir. Endometriozis pelvik boşluk haricinde mesane,barsak, rektum, appendiks ve vajende de görülebilir. Pelvis içinde en sık rahim arkasında, karın yan duvarlarında ve yumurtalıklarda görülür. Her ay kadının hormonal değişikliklerine cevap verir. Dolayısıyla endometriotik doku etraf dokulara kanayabilir ve etkilenen bölgede irritasyon bulgularına neden olabilir. Bu enflamasyon ve kanama döngüsü nedbe dokusu oluşumuna neden olabilir. Bu nedbeler yaygın olup normal anatominin bozulmasına yol açabilir. Endometriozis olan hastalarda kıvrandırıcı pelvik ağrıdan hiç semptom vermeyen bir yelpazede şikayetler olabilir. Hastalığın yaygınlığı ile ağrı arasında ilişki yoktur.

Her ay adet döneminden hemen önce ve adet sırasında artan ağrı, endometriozis olan kadınların yaşadığı rahatsızlıktır. Ağrılı cinsel birleşme, alt karın bölgesinde basınç ve gaz hissi ve bazen şiddetli kıvrandırıcı ağrılar bu dönemde görülebilir. Bazı kadınlarda bu dönemsel şikayetler devamlı olabilir. Bazı kadınlarda adetten birkaç gün önce veya sonra lekelenme tarzında kanamalar veya uzun ve şiddetli kanamalar görülebilir. Karında şişlik, bulantı, kramplar ve periodik ishal ve kabızlık şikayetler arasındadır. Rektal kanama ve ağrılı defekasyon rektum ve sigmoid kolon tutulumunda görülür. Sık idrara çıkma, mesane ağrısı, kanlı idrar mesane tutulumunda görülür. Endometrioz böbrek ile mesane arasındaki baglantı olan üreteri tutabilir ve tıkanıklığa yol açarak böbreğe zarar verebilir.

Tedavi seçenekleri tıbbi ve cerrahidir. Cerrahi tedavi endometrioz odağının çıkartılması ile olur. Kısırlık nedeniyle başvuran hastalarda orta ve şiddetli endometriosize bağlı olarak üreme organlarında anatomik değişiklikler oluşabilmektedir. Kişinin beklentileri, hastalığın şiddetine bağlı olarak hormonal, cerrahi, beraber cerrahi ve hormonal tedavi önerilebilir.

Hormonal tedavi, ektopik endometrial dokularda bulunan estrojen ve progesteron reseptörlerinin cevabı düşünülerek verilmektedir. Ancak endometrial lezyonlar aynı olamayacakları için hormon ilaçlarına cevapları da aynı olmayacak dolayısıyla her hastada cevap farklı olacaktır. Hormon tedavisi geçici baskılama sağlar dolayısıyla tedavi bitiminde endometriozis tekrarlar.

Cerrahi tedavi, laparaskopik cerrahi tanı ve tedavide kesin yoldur. Tüm endometrial lezyonlar ilk tanı konulduğunda laparaskop yoluyla çıkartılmalıdır. Endometriozisin kesin tedavisi rahim ve yumurtalıkların çıkatılması değildir.

Birçok kadın cerrahi olarak düzeltilebilecek nedenler yüzünden kısırlık tedavileri almaktadır. Çoğunda endometriozis, önceki ameliyatlara veya pelvik enfeksiyonlara bağlı yapışıklıklar vardır. Endometriozis ve yapışıklıklar tüplerin tıkanmasına ve şekil bozuklukluğuna neden olur. Laparaskopik cerrahi , tüplerin normal anatomisi sağlar.

Adezyonların giderilmesinde endometriozis veya yapışıklıkların yakılması veya kesilerek çıkartılması gerçekleştirilir.

Fimbrioplasti, tüplerin uç kısımlarındaki yapışıklıkların giderilmesini sağlar.

Salpingostomi, tüpler sıkıca kapalı olduğunda yeni bir açıklık oluşturmaktadır.

Tubotubal anastamoz, kesilmiş yada tıkalı tüp parçasının aradaki bölümün çıkartılarak uç uca birleştirilmesidir.

İdrar kaçırma şikayeti ile başvuran hastalarda yapılan cerrahi tedavi, idrar kaçırmanın çeşidine göre değişmektedir. Öncelikle tanının doğru konulması gereklidir. Hastanın hikayesi ve fizik muayenesi önemlidir. Medikal tedavi olarak hormon replasman tedavisi, pelvik taban egzersizleri , kilo azaltma, mesane eğitimi, mesaneyi irite edecek yemeklerin alınmaması önerilebilir. Cerrahi tedavide Burch tamiri ( Amerikan Üroloji Cemiyeti Burch uretropeksi ameliyatını en etkili ve uzun süre tedavi başarısı olan ameliyat olarak değerlendirmiştir) yapılmaktadır. Burch ameliyatı laparatomi ya da laparaskopik olarak yapılabilir. Tedavi oranı ameliyattan 5-10 sene sonra %85 civarındadır. Diğer sarkma ameliyatları ile birlikte yapılabilir. Laparaskopik Burch uretropeksi gereken hastaların %90'nı paravajinal defekt onarımına da gereksinim göstermektedirler. İki teknik birleştirilerek ön vajen duvarının anatomik olarak düzeltilmesi ve stres idrar kaçırmanın giderilmesi için kullanılmaktadır. Paravajinal defekt tamiri ön vajen duvarının en üst kısmı ile idrar torbası boynu arasında yapılır. Bu mesane sarkmasını düzeltir.

Üreme organları sarkması pelvik organların vajinal kanal içine veya dışına doğru çıkmasıdır. Sistosel, idrar torbasının vajene doğru sarkmasıdır. Uretrosel, idrar torbası boynunun vajene doğru sarkmasıdır. Uterus prolapsusu, uterusun vajen içine veya dışına doğru sarkmasıdır. Vajen kubbesi sarkması, vajen tepesinin vajenin alt bölümüne doğru veya bütünüyle vajen dışına sarkmasıdır. Rektosel, rektumun vajene veya vajen dışına doğru sarkmasıdır. Enterosel, barsakların vajene ya da vajen dışına sarkmasıdır.

Sarkma tipleri tek başına ya da beraber görülebilir. Çoğunlukla birden fazla defekt beraber olarak görülür. Hastalar genellikle vajen sarkan ve ele gelen kitle tarif ederler. Bazı hastalarda idrar kaçırma ve büyük tuvalet sorunları olabilir.

Pelvik sarkmalarında tedavi seçenekleri tıbbi ve cerrahidir.

Vajina tavanının kuvvetlendirilme cerrahisi nde idrar torbası ve idrar torbası boynu ön ve üst vajen duvarı ile desteklenir. Ön vajen duvar desteğinde yırtılma olduğunda idrar torbası ve idrar torbası boynu sarkar. Oluşan sistosellerin (mesane sarkması) %90'ı paravajinal defekt sonucu oluşur. Paravajinal defekt onarımı , ön vajinal duvar yanlarının eski orijinal bağlandığı yere dikilmesi ameliyatıdır. Paravajinal onarım laparaskopik olarak yapılabilir, Burch ameliyatı ya da diğer sarkma ameliyatları ile birlikte yapılabilir.

Bağırsak sarkmasını engelleyici cerrahi genellikle rahimi alınmış hanımlarda gerekebilir. Enterosel, peritonun ( karın içi döşeyici tabakanın) vajen epiteli ile direkt bağlantıda olmasıdır. Bu defektin onarılması için destek dokuların rekonstrüksiyonu gerekir. Rahim ameliyatı sonrası ön ve arka destek dokularında bütünlük bozulursa periton ile vajen mukozası direk karşılaşır. Burada bombeleşme oluşur. Bu onarım sadece tepedeki defekti düzeltir, vajen tepesi suspansiyonu gerekir.

Vajen tepesinin sarkmasını önleyici cerrahi gereken durumlarda vajen kubbe sarkması, vajen tepesinin rahimi asan bağlardan ayrılması sonucu oluşur. Rahimin alınması için bu asıcı bağların kesilmesi gerekir. İleride vajen tepesi sarkması oluşmaması için bu bağların vajen kubbesine tutturulması gerekir. Bunun yapılmadığı durumlarda vajen kubbe sarkması ve sonrasında ön ve arka paravajinal defektlerin oluşması görülebilir.

Rahimin, myomların, tüplerin yada yumurtalıkların alınması gereken durumlarda da girişimler laparaskopik olarak yapılmaktadır.

Salpingooferektomi yumurtalıkların ve tüplerin cerrahi olarak çıkartılmasıdır. Çogunlukla histerektomi ile birlikte yapılır. Yumurtalık kistleri, endometriozis ve tekrarlayan pelvik ağrı cerrahi nedenlerinden birkaçını teşkil eder. Laparaskopik yoldan da bu cerrahi yapılabilmektedir.

Myom lar, dişi genital organlarında en sık rastlanılan iyi huylu tümördür. Rahimin kas tabakasını yapan hücreler tarafından oluşmaktadır. Hiç bulgu vermemesinden kasık ağrısı ve adet düzensizlikleri ne kadar değişik belirtilerde hastayı doktora götürmektedir. Myom nedeniyle başvuran kişilerin çoğunda histerektomi yapılmaktadır.

Ancak genç ve çocuk arzusu olan kişilere myomektomi imkanı sunulabilir. Rahimin bütünlüğünü bozmadan sadece myomun çıkartılmasıdır. Çogunlukla geniş karın kesisi ile yapılan bu girişim laparaskopik olarak gerçekleştirilebilir. Laparaskopi yardımıyla vajinal histerektomi , rahimin çıkartılması için yapılan ameliyatlarda en sık tercih edilen yol abdominal yaklaşımdır. Vajinal yoldan ve laparaskopi yardımlı vajinal histerektomi diğer seçeneklerdir. Vajinal yoldan histerektomi sonrası hastanın iyileşmesi daha çabuk ve kolay olmaktadır. Ancak hastada karın ağrısı, vajen sarkması, idrar kaçırma veya yapışıklık şüphesi olduğunda laparaskopik yaklaşım daha uygun olacaktır. Laparaskopi yardımlı vajinal histerektominin yararları; küçük karın kesileri, ağrıya neden olacak yapışıklıkların kesilmesi imkanı, yumurtalıkların çıkartılabilmesi, vajen kubbe suspansiyonu imkanı, Burch uretropeksi olanağı, paravaginal defekt onarımı ve en önemlisi erken iyileşme olanağı vermesidir.